ΣΙΤΗΡΑ

ΣΙΤΗΡΑ (3)

Η ΠΑΛΙΑ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΣΚΛΗΡΟΥ ΣΙΤΑΡΙΟΥ ΛΗΜΝΟΣ

Του Κώστα Κουτή

Γραφείο Εστιακών Σημείων ΑΙΓΙΛΟΠΑ, Βόλος

info@aegilops.gr

Η ΛΗΜΝΟΣ (Γ -5770)  είναι  μία  παραδοσιακή,  παραγωγική  ποικιλία  σκληρού  σιταριού  του  Ινστιτούτου Καλλιτερεύσεως Φυτών, το οποίο το 1961 μετονομάστηκε σε Ινστιτούτο Σιτηρών και  το  2015  σε  Ινστιτούτο  Γενετικής  Βελτίωσης  και  Φυτογενετικών  Πόρων.  Η  ποικιλία ΛΗΜΝΟΣ  δημιουργήθηκε με επιλογή στον τοπικό πληθυσμό της Ραιδεστού (Ανατολική Θράκη) ΑκΜπασσάκ  (Ασπρόσταχυς). Σύμφωνα με τον δημιουργό της, τον ακαδημαϊκό Ιωάννη Παπαδάκη (1903-1996), είναι βελτιωμένο ΑκΜπασσάκ. Την πρότεινε για καλλιέργεια στην Βορειοανατολική Ελλάδα και την εισήγαγε στην εγχώρια σποροπαραγωγή το 1932. Η ΛΗΜΝΟΣ πρέπει να σπέρνεται πρώιμα  γιατί είναι ποικιλία μεγάλου βιολογικού κύκλου, εμφανίζει πλούσιο αδέλφωμα και ωριμάζει όψιμα .

Χρειάζεται ιδιαίτερη  προσοχή  στην  αζωτούχο  λίπανση,  γιατί  πλαγιάζει  εύκολα.  Παρουσιάζει ικανοποιητική αντοχή στους χειμερινούς και εαρινούς παγετούς. Συνιστάται σε μεσογόνιμα, αλλά  και περισσότερο φτωχά εδάφη που δεν κρατούν πολλή υγρασία, σε περιοχές σχετικά ψυχρές, στα  βόρεια  της  Θεσσαλίας,  στα  νησιά  του  Βορείου  Αιγαίου  και  γενικά  στη  Βορειοανατολική  Ελλάδα. Έχει  στάχυ  λευκό,  με  λευκά  άγανα  και  μεγάλους  υαλώδεις  σπόρους.  Έχει  καλή  αρτοποιητική  ικανότητα,  αλλά  παράγει  κακής  ποιότητας  ζυμαρικά.  Παρουσιάζει  υψηλή  περιεκτικότητα σε  πρωτεΐνη και κατατάσσεται στις ποικιλίες ανώτερης ποιότητας .

Στη Λήμνο όπου καλλιεργούνταν παλιά σε μεγάλη έκταση,  οι μαρτυρίες των παλαιότερων εξάλλου λένε ότι .. ‘’  Όταν ξεφούρνιζαν τα ψωμιά μοσχοβολούσε όλη η γειτονιά και αν έκοβες μια γωνιά από αυτό το ψωμί σου άρεσε να το τρως σκέτο, για να απολαύεις τη γευστικότητά του.’’

Η επαναεισαγωγή της  παλιάς ποικιλίας σκληρού σιταριού Λήμνος  μαζικά και για πρώτη φορά μετά την εγκατάλειψή του, έγινε σταδιακά από το 2014 από την οργάνωση ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ με αρχικό σπόρο του Ινστιτούτου Σιτηρών. Σήμερα αποτελεί πλέον  πραγματικότητα καθώς  σε ευρεία πλέον κλίμακα καλλιεργείται  από  βιοκαλλιεργητές παραγωγούς του δικτύου μας στην κεντρική και βόρεια Ελλάδα.  Μάλιστα το Δεκέμβριο του 2017 ο ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ  και το Οινομαγειρείο ΧΟΝΤΡΟ ΜΠΙΖΕΛΙ  στα Παλαιά του Βόλου διοργάνωσαν Ημέρα Παραδοσιακών Γεύσεων με βιολογικά προϊόντα.   Το μενού, το οποίο ετοιμάστηκε από την γνωστή Chef  Νένα Ισμυρνόγλου με τη περιελάμβανε βιολογικά προϊόντα από παραδοσιακές ποικιλίες της ΟΜΑΔΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ   του Δικτύου του ΑΙΓΙΛΟΠΑ συμπεριλαμβανομένου του σιταριού ποικιλίας ΛΗΜΝΟΣ

Σήμερα το σιτάρι ΛΗΜΝΟΣ  έχει αναβιώσει και στη Λήμνο από παραγωγούς του νησιού  αλλά και σε άλλες περιοχές προσαρμογής και αναμένεται περαιτέρω η διάδοσή του ιδιαίτερα στα πλαίσια της βιολογικής καλλιέργειάς του.

ΠΗΓΕΣ :

Κορπέτης Ε. και Κ. Μπλαδενόπουλος. 2016. Λήμνος. Μια Παραδοσιακή Ποικιλία Σιταριού. Πρακτικά 16ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ε.Ε.Γ.Β.Φ. Φλώρινα, 28-30 Σεπτεμβρίου.

 Βλ επίσης ΚΙΒΩΤΟΣ, τεύχη 10,11 και  14

READ_MORE_K2
Το «ντυμένα» ή αρχαία σιτάρια είναι είδη με «ντυμένο» σπόρο δηλ τα λέπυρα δεν αποχωρίζονται από το σπόρο μετά τη συγκομιδή. Εδώ και πολλάχρόνια έχουν εκτοπισθεί από την καλλιέργεια λόγω των χαμηλών αποδόσεων τους και της μεγαλύτερης απαιτούμενης κατεργασίας του σπόρου μετά τη συγκομιδή σε σχέση με το μαλακό και το σκληρό σιτάρι ,τα λεγόμενα κοινά ή «γυμνά» σιτάρια. Με βάση τα αποτελέσματα του έργου με τίτλο : “Αξιολόγηση και επιλογή μονόκοκκου σιταριού (Triticummonococcum), δίκοκκου (T. dicoccum) και σπέλτα (T. spelta) για προσαρμοστικότητα σε συνθήκες χαμηλών εισροών και βιολογικής γεωργίας με στόχο την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και διατροφικής αξίας” που εκπονήθηκετην καλλιεργητική περίοδο 2014-2015 : • Η περιοχή της Αν. Μεσογείου διαθέτει γενετικό πλούτο «ντυμένων» και ιδιαίτερα μονόκοκκου και δίκοκκου σιταριού, χρήσιμο και απαραίτητο στις προκλήσεις του μέλλοντος και την αλλαγή του κλίματος • Τα «ντυμένα» σιτηρά ενδείκνυνται για συνθήκες μειωμένων εισροών, βιολογικής γεωργίας και παραδοσιακή γεωργία σε λιγότερο εύφορες περιοχές καθώς έχουν αντοχή σε ασθένειες και έντομα και ξηροθερμικές συνθήκες, ανταγωνίζονται λόγω ύψους τα αγριόχορτα και μπορούν επιτυχώς να ενταχθούν στα συστήματα αμειψισποράς. Επιπλέον μπορούν να αξιοποιηθούν ως ζωοτροφές και στις μικτές εκμεταλλεύσεις λόγω της βιομάζας τους και της θρεπτικής τους αξίας . • Υπάρχουν ποικιλίες «ντυμένων» σιτηρών, μεταξύ αυτών που εξετάστηκαν, που παρουσιάζουν χαρακτηριστικά προσαρμοστικότητας σε συνθήκες βιολογικής γεωργίας και μειωμένων εισροών όπως πχ πρώϊμη ανάπτυξη, ικανότητα ανταγωνισμού με αγριόχορτα, αντοχή στο πλάγιασμα, ασθένειες φυλλώματος κλπ, αλλά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ποιότητας (π.χ. υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη, ιχνοστοιχεία, μακροστοιχεία). • Τόσο το μονόκοκκο όσο και τα δίκοκκο σιτάρι έχουν μεγαλύτερο ποσοστό πρωτείνης από τα «γυμνά» σιτάρια ωστόσο υστερούν στην ποιότητα αρτοποίησης (με εξαίρεση το σπέλτα) καθώς έχουν χαμηλό δείκτη γλουτένης. Τα προϊόντα προτείνονται για παρασκευή άλλων αρτοποιημάτων (μπισκότα, φρυγανιές, κράκερς, χυλοπίτες, κορκότο, κλπ)
READ_MORE_K2
Η επαναεισαγωγή της παλιάς ποικιλίας σκληρού σιταριού Λήμνος αποτελεί πλέον πραγματικότητα στα πλαίσια του ΑΙΓΙΛΟΠΑ καθώς σε ευρεία πλέον κλίμακα καλλιεργείται από παραγωγους του δικτύυου μας στην κεντρική και βόρεια Ελλαδα. Με βαση τα συμπερασματα από μελέτη των δειγμάτων που συλλέχθηκαν λίγο πριν τη συγκομιδή και την μέχρι σήμερα εμπειρια των παραγωγών μας θα γινουν οι απαραίτητες βελτιώσεις – συστάσεις της καλλιέργειας για τα επόμενα χρόνια ώστε η ποικιλία να βρει το χώρο και τη μεταχείριση που τις ταιριάζει ώστε να έχει τη μεγαλύτερη δυνατόν απόδοση και καλύτερη ποιότητα και να εκπληρώσει τις προσδοκίες παραγωγών και καταναλωτών και όλων των φιλων των παλιών ποικιλιών και της οικολογικής γεωργίας.
READ_MORE_K2